Kỷ niệm Ngày Thương binh Liệt sỹ (27-7): CÂU CHUYỆN TRONG NGHĨA TRANG LIỆT SĨ CHƯ PRÔNG

Nhân kỷ niệm Ngày Thương binh Liệt sỹ (27-7), Website Khoa Lịch Sử xin tiếp tục giới thiệu tới bạn đọc chuỗi bài về những ký ức của những giảng viên đang công tác tại Khoa đã “một thời khoác lên mình tấm áo Bộ đội Cụ Hồ”. Trong bài 3 này xin gửi tới bạn đọc bài viết của PGS.TS Hà Minh Hồng (Tham gia Bộ đội tại đơn vị trinh sát C20, Sư đoàn 320, Quân đoàn 3-Tây Nguyên), Thầy hiện đang giảng dạy và nghiên cứu tại Khoa với cương vị Chủ tịch Hội đồng Khoa học-Đào tạo.

 

CÂU CHUYỆN TRONG NGHĨA TRANG LIỆT SĨ CHƯ PRÔNG

PGS.TS Hà Minh Hồng


Từ thành phố Pleiku theo đường 19 kéo dài đi về phía Tây Nam, đến địa bàn huyện Chư Prông – nơi nửa thế kỷ trước là huyện 5 chiến trường cảu tỉnh Gia Lai thuộc mặt trận B3 Tây Nguyên. Trong khuôn viên nghĩa trang liệt sĩ huyện Chư Prông tỉnh Gia Lai chiều cuối tuần sát ngày kỷ niệm 27-7, các đoàn viên thanh niên địa phương đang chuẩn bị cho đêm thắp nến tri ân các anh hùng liệt sĩ hy sinh vì sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc. Mấy thầy trò thắp nén nhang tưởng nhớ những người đã hy sinh, bao thuốc lá được châm lên từng điếu cắm vào lư hương (như thời xưa ở chiến trường mỗi người được một điếu thơm đón Tết). Chợt thầy nhận ra mộ người đồng đội và ngồi sụp xuống: “Đây rồi, Chiêu ơi”; trò đọc những dòng chữ trên mộ bia “Liệt sĩ Nguyễn Trọng Chiêu, sinh năm 1954; quê quán Phú Lương, Đông Hưng, Thái Bình; đơn vị C20-F320; hy sinh ngày 22-10-1973”.

 

Người quản trang cho biết: Trong khoảng 2000 ngôi mộ ở đây đa phần thuộc các đơn vị của Quân đoàn 3; những liệt sĩ có đầy đủ thông tin như anh Chiêu đều là hy sinh năm 1972, trước và sau ngày ký Hiệp định Paris. Người thầy tiếp lời: “Chiến tranh ác liệt nên khi có Hiệp định chấm dứt chiến tranh là mừng lắm, lứa tuổi 19 đôi mươi chúng tôi ngày ấy ở chiến trường hay ước mơ về ngày hòa bình thống nhất ngồi trong giảng đường nghiên cứu lịch sử từ thời đồ Đá trở đi”; rồi thầy nghèn nghẹn nói với hương khói người đồng đội:

 

Có một lần hai đứa quá mê say

Hòn đá suối giữa dòng hình lưỡi búa

Bài học hôm nay nói về thời đồ Đá

Tiếc quá Chiêu ơi, bữa đó chẳng đem về”… 

 

Nghe thầy đọc thơ, người cựu sinh viên khoa Sử Đại học Tổng hợp Nguyễn Thị Kim Vân vừa hoàn thành công trình Lịch sử Gia Lai từ nguồn gốc… chỉ vào bia mộ và nhắc lại câu nói của Chủ tịch Hồ Chí Minh “Máu đào của các thương binh, liệt sĩ đã làm cho lá cờ cách mạng thêm đỏ chói. Sự hy sinh anh dũng của các liệt sĩ đã chuẩn bị cho đất nước ta nở hoa độc lập, kết trái tự do”. 

 

Là một trong hàng vạn quân nhân chuyển ngành đi học, thay cho những đồng đội nằm lại khắp các nẻo chiến trường xưa, thầy đọc cho đồng đội dưới mộ nghe câu thơ viết ngày khai giảng năm học đầu tiên sau giải phóng: 

 

Mình lại đến trường trong bộ quân phục màu xanh

Như dạo hành quân chúng mình thường nói

Thay Chiêu hôm nay có bao nhiêu bạn mới

Và bao nhiêu ước mơ cho ngày mai”. 


 

 
 
 
 
 
 
 
 
 

 

 
 
 
 
 
 
 
 

 

 

 

 
 
 
 
 
 
 
 

 Nghĩa trang Liệt sĩ Chư Prông (Gia Lai) và Mộ Liệt sĩ Nguyễn Trọng Chiêu tại Nghĩa trang 

[Ảnh: Hà Minh Hồng]


 Anh cán bộ phòng lao động thương binh xã hội đang chỉ dẫn công việc chuẩn bị lễ kỷ niệm 73 năm ngày thương binh liệt sĩ đến góp chuyện: Nghĩa trang liệt sĩ huyện Chư Prông là 1 trong 11 nghĩa trang liệt sĩ của tỉnh Gia Lai, 1 trong 3.077 nghĩa trang liệt sĩ trên cả nước, nghĩa trang mới khánh thành tôn tạo nâng cấp năm 2016, quy tập lúc đầu 1.714 ngôi mộ các xã chuyển về, nay đã quy tập được tổng số gần 2.000 mộ liệt sĩ thuộc 40 tỉnh thành trong cả nước, trong đó có nhiều ngôi mộ chưa có đủ thông tin; chưa kể còn nhiều người vẫn chưa tìm thấy. 

 

Một học sinh đang tham gia đặt nến trên từng ngôi mộ đến hỏi: Thưa thầy, sao trên bia mộ không ghi mộ phần mà lại ghi là liệt sĩ ? Thầy giáo dạy sử trường Lê Lợi thành phố Pleiku Ngô Minh Hiệp giải thích: Liệt sĩ cũng như tử sĩ là những người hy sinh vì nước vì dân khi làm nhiệm vụ, những người “không phân biệt giai cấp tôn giáo và xu hướng chính trị vì phấn đấu cho sự nghiệp cách mạng của dân tộc chống đế quốc, chống phong kiến mà hy sinh một cách vẻ vang”. Lại thưa: Hy sinh vẻ vang là như thế nào? Thầy Hiệp dẫn theo Chỉ thị 10-NB/TB của Chính phủ: “Hy sinh vẻ vang là nói đến những trường hợp vì chiến đấu, đấu tranh cũng cảm với địch, vì kiên quyết khắc phục khó khăn nguy hiểm làm nhiệm vụ mà hy sinh, hoặc vì kiên quyết phấn đấu cho sự nghiệp Cách mạng mà bị địch trực tiếp sát hại, xứng đáng để mọi người học tập”.

 

Đến đó, mọi người đều lắng nghe người cựu chiến binh - Phó giáo sư Sử học dẫn lời Cụ Hồ nhân ngày 27-7-1948, Người viết: “Khi nạn ngoại xâm ào ạt đến, nó đến như một trận lụt to. Nó đe dọa tràn ngập cả non sông Tổ quốc. Nó đe dọa cuốn trôi cả tính mệnh tài sản, chìm đắm cả bố, mẹ, vợ, con, dân ta. Trước cơn nguy hiểm ấy, số đông thanh niên yêu quý của nước ta dũng cảm xông ra mặt trận. Họ quyết đem xương máu của họ đắp thành một bức tường đồng, một con đê vững, để ngăn cản nạn ngoại xâm tràn ngập Tổ quốc, làm hại đồng bào. Họ quyết hy sinh tính mệnh họ, để giữ gìn tính mệnh của đồng bào. Họ hy sinh gia đình và tài sản họ, để bảo vệ gia đình và tài sản của đồng bào. Họ quyết liều chết chống địch, để cho Tổ quốc và đồng bào sống. Họ là những chiến sĩ anh dũng của ta. Trong đó, có người đã bỏ lại một phần thân thể ở trước mặt trận. Có người đã bỏ mình ở chiến trường. Đó là thương binh, đó là tử sĩ”.

 

Hiện cả nước có gần 1.200.000 liệt sĩ, gần 850.000 mộ liệt sĩ có dữ liệu trên Cổng thông tin điện tử quốc gia về liệt sĩ, còn gần 200.000 liệt sĩ chưa tìm thấy hài cốt, gần 300.000 hài cốt liệt sĩ chưa xác định được danh tính, hàng triệu thương, bệnh binh mang trên mình thương tật… Đối với “những người con trung hiếu ấy, Chính phủ và đồng bào phải báo đáp thế nào cho xứng đáng" và theo đạo lý “uống nước nhớ nguồn”, “đền ơn đáp nghĩa” của dân tộc, các thế hệ đời sau phải tưởng nhớ, tri ân, noi theo những tấm gương oanh liệt – Như Cụ Hồ đã làm và căn dặn: “Tổ quốc và đồng bào phải biết ơn, phải giúp đỡ những người con anh dũng ấy, mọi người phải luôn luôn học tập tinh thần dũng cảm của các liệt sĩ để vượt qua tất cả khó khăn, gian khổ hoàn thành sự nghiệp cách mạng mà các liệt sĩ đã để lại”.


Đạo lý dân tộc cũng nhắc nhớ: Sự cống hiến của các liệt sĩ ngoài mặt trận to lớn bao nhiêu thì nỗi đau của người mẹ ở hậu phương lớn lao bấy nhiêu. Kỷ niệm 73 năm ngày Thương binh - Liệt sĩ năm 2020, đồng thời tổ chức cuộc gặp mặt các đại biểu Bà mẹ Việt Nam anh hùng toàn quốc. Bản tin Đài tiếng nói Việt Nam ngày 24/7/2020 cung cấp: Lần đầu tiên tổ chức cho gần 300 Bà mẹ Việt Nam anh hùng, đại diện cho hàng trăm nghìn bà mẹ Việt Nam anh hùng và hàng triệu người có công trên khắp mọi miền Tổ quốc về dự tại Thủ đô Hà Nội; trong số đó có 4 mẹ hiện đã trên 100 tuổi, 98 mẹ trên 90 tuổi, 133 mẹ trên 80 tuổi; có 9 mẹ gia đình có nhiều thế hệ Mẹ Việt Nam anh hùng, 23 mẹ vừa là thương binh, 21 mẹ đồng thời là người hoạt động cách mạng bị địch bắt tù đày, 24 mẹ đồng thời là người có công giúp đỡ cách mạng... Từ khi Quốc hội ban hành Pháp lệnh quy định danh hiệu vinh dự nhà nước “Bà mẹ Việt Nam Anh hùng” (1994) đến nay, Nhà nước đã truy tặng, phong tặng danh hiệu Mẹ Việt Nam Anh hùng cho 139.275 mẹ, trong đó Mẹ Nguyễn Thị Thứ ở Điện Bàn (Quảng Nam) có 9 con, 1 rể, 2 cháu ngoại là liệt sĩ; Mẹ Phạm Thị Ngư ở Hàm Thuận (Bình Thuận) có 8 con là liệt sĩ, bản thân mẹ là Anh hùng LLVT nhân dân; Mẹ Trần Thị Mít ở Hải Lăng (Quảng Trị) có 9 con là liệt sĩ; Mẹ Nguyễn Thị Rành ở Củ Chi (Thành phố Hồ Chí Minh) có 8 con là liệt sĩ, bản thân mẹ là Anh hùng LLVT nhân dân… Hiện có 4.962 Mẹ Việt Nam Anh hùng còn sống đang được các địa phương, gia đình phụng dưỡng. Thế mới thấy sự hy sinh cống hiến của phụ nữ Việt Nam và chồng, con em họ to lớn biết chừng nào.

Câu chuyện vô tình trong khuôn viên nghĩa trang huyện Chư Prông được kết thúc trước lúc hoàng hôn, khi buổi lễ thắp nến tri ân chuẩn bị lên đèn. Mọi người chia tay với niềm tin: Có lẽ chỉ ở Việt Nam thời hiện đại mới có những người công dân một quốc gia làm chủ vận mệnh của mình bằng cách thực hiện quyền cống hiến hy sinh vì nền độc lập tự do của Tổ quốc nhiều đến thế; ở Việt Nam vì vậy quyền con người và quyền công dân thống nhất trong quyền được cống hiến niềm tin, sức lực, trí tuệ, sự tự giác và cả gia tài, nhân mạng, người thân của mình cho đất nước – Điều đó đã trở thành hiện thực lịch sử trước khi được hiến định.

 

Viết tại Chư Prông, ngày 24/7/2020

 

Xem Bài 1: PGS.TS Phạm Đức Mạnh, từ tuổi thơ bận rộn đến những dữ kiện “vĩ đại bậc nhất” trong lịch sử giành và gìn giữ cho bằng được độc lập-tự do của dân tộc để lưu truyền cho hôm nay

Xem Bài 2: TS. Nguyễn Đình Thống, GỬI BẠN TÔI - NGƯỜI LÍNH TRƯỜNG SƠN

Xem Bài 4: Những trang nhật ký

Góp ý
Họ và tên: *  
Email: *  
Tiêu đề: *  
Mã xác nhận:
 
 
RadEditor - HTML WYSIWYG Editor. MS Word-like content editing experience thanks to a rich set of formatting tools, dropdowns, dialogs, system modules and built-in spell-check.
RadEditor's components - toolbar, content area, modes and modules
   
Toolbar's wrapper  
Content area wrapper
RadEditor's bottom area: Design, Html and Preview modes, Statistics module and resize handle.
It contains RadEditor's Modes/views (HTML, Design and Preview), Statistics and Resizer
Editor Mode buttonsStatistics moduleEditor resizer
 
 
RadEditor's Modules - special tools used to provide extra information such as Tag Inspector, Real Time HTML Viewer, Tag Properties and other.